Dân làng Breng gìn giữ nghề truyền thống.

Ngày đăng: 09/09/2019, 08:39

Hình ảnh chiếc cối gỗ là một trong những vật dụng thân thuộc trong đời sống của người dân bản địa Tây Nguyên. Theo nếp sống từ ngàn xưa từ hạt gạo, bắp, lá mì, lá đu đủ đến những trái ớt, hạt tiêu... đều được giã qua miệng cối trước khi trở thành món ăn. Chính vì thế mà chiếc cối, âm thanh tiếng chày nhịp nhàng đã trở thành bản sắc, là gì đó thân thương gắn với cuộc sống của mỗi người dân sinh ra và lớn lên từ làng.


Từ những khối gỗ tròn dân làng Breng, xã Ia Pết huyện Đak Đoa với sự cẩn thận, tỉ mỉ và thạo nghề của mình đã tạo nên những chiếc cối gỗ với nhiều kích thước khác nhau không những phục vụ cho bà con dân làng mà còn tiêu thụ ra nhiều huyện khác, góp phần hồi sinh một nghề truyền thống cha ông truyền lại. Để tạo ra một chiếc cối gỗ hoàn chỉnh mất khá nhiều công đoạn, công việc tuy không khó nhưng đòi hỏi sự chăm chỉ và chú tâm khi làm. Người làm phải thật sự tâm huyết và thạo nghề mới có thể tạo ra sản phẩm đẹp và chất lượng. Và hiện nay dân làng vẫn đang kiên trì bám nghề làm cối vừa để tạo nguồn thu nuôi sống gia đình, vừa bảo tồn nghề truyền thống cha ông để lại.
 
Cả làng Breng có tổng cộng 160 hộ, trong đó đồng bào dân tộc Jrai chiếm đa số, hầu hết người trưởng thành trong làng đều biết làm nghề. Tiếng đục đẽo, dao cạo lúc nào cũng rộn rã cả một góc làng tạo nên bức tranh lao động đầy sắc màu nơi làng xa. Những làng, xã khác trong tỉnh cũng có người biết làm cối thế nhưng so về độ đẹp, sắc sảo, nhanh và tinh tế thì cối gỗ làng Breng mới thật sự đạt tiêu chuẩn. Vì vậy sản phẩm từ làng khi đưa ra tiêu thụ rất được ưa chuộng, qua đó nâng cao đời sống người dân.
 
Anh Hul sinh năm 1987, ngay từ khi còn là một thiếu niên  đã chăm chú để ý và theo dõi ông cha mình làm cối, những chiếc cối tròn trịa, nhẵn, sờ vào mịn tay đã thôi thúc anh chăm chỉ học hỏi và trở thành người thợ lành nghề, làm cối gỗ đẹp nhất làng. Anh Hul cho biết: “Từ một khối gỗ dài mang về, người thợ bắt đầu cắt khúc khoảng 40 phân, rồi vạt lớp vỏ ngoài cho nhẵn, sau đó dùng máy khoét cho lõm phần ruột, tiếp tục dùng dao xoay cho tròn miệng gỗ. Để chiếc cối đẹp mắt người thợ dùng chiếc rựa nhỏ tỉ mỉ vạt cho thật tinh tế và mịn cả lớp trong và ngoài, định hình dáng của cối. Tuy công việc có vất vả nhưng mang lại nguồn thu nhập đều đặn cho gia đình nên anh rất vui và cố gắng để tạo ra nhiều hơn nữa những chiếc cối đáp ứng nhu cầu người dùng”. Qua thời gian dài sử dụng, để giữ được lâu và tránh bị nứt người thợ sẽ dùng một miếng tôn mỏng bọc bên ngoài phía trên miệng cối, vừa đẹp vừa bền nên người dân đều học nhau làm theo.
 
Ngày trước khi chưa có máy móc, người dân đều làm thủ công từ các công cụ như rìu, rựa, dao… mất nhiều thời gian hơn, trung bình để làm hoàn chỉnh một chiếc cối phải mất gần 2 ngày. Ngày nay, do nhu cầu đưa ra tiêu thụ trên thị trường, đến tận các huyện như Ia Grai, Đức Cơ, Chư Sê, Chư Prông, Krông Pa… nên có sự hỗ trợ của máy móc từ máy cưa, máy bào. Nếu có sẵn nguyên liệu mỗi ngày có thể làm được từ 4 đến 5 chiếc cối với giá dao động từ 200.000 đến 500.000 đồng một chiếc tùy vào kích thước, loại gỗ. 
 
Tuổi thọ cuả một chiếc cối trung bình phải sử dụng được hơn 10 năm, rất bền và lâu nứt. Loại gỗ dùng để làm cối thường là gỗ mít, gỗ cây trâm… và hiện nay nguồn nguyên liệu này cũng là cả một vấn đề khi mà nguồn gỗ ngày càng khan hiếm và phải định hướng để tránh tình trạng người dân tùy tiện lấy gỗ về sử dụng. Nguồn thu chính của bà con làng Breng từ xưa nay là làm nông và cạo mũ cao su, thế nhưng khi thị trường khó khăn không có nguồn thu từ công việc này nữa người dân quay trở về với nghề truyền thống của làng. Và bây giờ nghề này lại nuôi sống được cả dân làng, góp phần gìn giữ nghề được lưu truyền từ ngàn xưa. 
 
Trưởng thôn Thin là một trong những người góp công mang những chiếc cối gỗ ra xa phạm vi làng và được nhiều người biết đến. Từng là một thợ cạo mũ cao su, thế nhưng vào thời điểm khó khăn anh đã quay về làng cùng bà con mang những chiếc nia, gùi… chở ra ngoài bán. Khi có nhiều người có nhu cầu sử dụng hỏi về những những chiếc cối gỗ, anh đã cùng một nhóm thanh niên trong làng tổ chức sản xuất ra những chiếc cối đẹp mắt, mang giá trị sử dụng cao và vang xa khắp các ngôi làng trong tỉnh, mang thương hiệu làng Breng như hiện nay. Anh Thin chia sẻ: “Không những mang lại thu nhập cao hơn nhiều so với trước kia, nghề làm cối gỗ đem lại ý nghĩa to lớn hơn là người làng sống được từ nghề truyền thống cha ông để lại, đồng thời truyền dạy, lưu giữ nghề truyền thống cho thế hệ trẻ sau này”.
 
Và người dân làng Breng dù có đi xa cũng sẽ chẳng bao giờ quên được tiếng chày, tiếng cối đã thân thuộc từ bao đời nay.
 
Võ Thanh Thảo


Tra cứu thông tin

Quy hoạch - Kế hoạch

Dự án đầu tư – Mua sắm công