LỆ CHÍ – LỆ CẦN
14/06/2017
     Lệ Chí, Lệ Cần là những địa danh được người dân Pleiku biết đến nhiều, gắn với một đặc sản mang tên khoai lang Lệ Cần. Đây là những địa danh được hình thành khá sớm ở Gia Lai. 
     Từ năm 1957 đến năm 1962, thực hiện chính sách dinh điền, chính quyền Ngô Đình Diệm (Việt Nam cộng hòa)  đã di dân từ đồng bằng ven biển miền Trung lên lập nhiều dinh điền ở các tỉnh Tây Nguyên. Trên địa bàn nay thuộc huyện Đak Đoa, có 2 địa điểm dinh điền được hình thành trong giai đoạn này, đó là dinh điền Lệ Chí và dinh điền Lệ Cần.

     Lệ Cần ban đầu là tên của một dinh điền được thành lập ngày 1-7-1957 (tên gốc là địa điểm dinh điền Plei Piơm 1). Những cư dân đầu tiên của dinh điền này là 2.175 người, do chính quyền Sài Gòn đưa từ Quảng Nam lên, định cư tại vị trí  phía nam quốc lộ 19, trong khoảng từ km 149 đến km 150 hiện nay.

     Lệ Chí cũng là một địa điểm dinh điền đước thành lập ngày 3-11-1957 (tên gọi gốc là địa điểm dinh điền Plei Piơm 2). Dân số ở thời điểm đó là 2.602 người, do chính quyền Sài Gòn đưa từ Quảng Nam lên.
Ngày 20-02-1959, theo Sắc lệnh số 36a-TTP của Tổng thống Việt Nam cộng hòa, các địa điểm dinh điền lập năm 1957 được chuyển thành xã. Lệ Chí và Lệ Cần từ đây trở thành các xã thuộc quận Lệ Trung, tỉnh Pleiku. Đến năm 1964, xã Lệ Chí có 2.539 nhân khẩu.

     Sau năm 1975, từ khu vực Lệ Cần, một số hộ đã tiến vào vùng đất thuộc ấp Kồ (khu dồn dân lớn ở quận Lệ Trung trước giải phóng), cách thị trấn Đak Đoa 12 km về phía nam để lập nghiệp và hình thành thôn Tân Lập ở khu vực trung tâm của xã Trang. Còn vùng đất Lệ Cần trước kia, sau giải phóng thuộc xã Tân Bình và lần lượt là đơn vị hành chính thuộc thị xã Pleiku, sau đó chuyển giao cho huyện Mang Yang và từ khi huyện Đak Đoa hình thành, xã này thuộc huyện Đak Đoa theo các văn bản chia tách, chuyển đổi, sáp nhập địa giới hành chính liên quan.

     Bộ phận dân cư gốc từ dinh điền Lệ Cần trước kia nay sinh sống tập trung tại thôn 1, thôn 2 xã Tân Bình. Tuy nhiên, địa danh Lệ Cần vẫn được nhân dân trong vùng và phụ cận sử dụng.

     Vùng đất Lệ Chí, sau giải phóng (1975), trên cơ sở xã Lệ Chí cũ, xã Nam Yang được thành lập thuộc huyện Mang Yang và nay là một xã của huyện Đak Đoa. Theo giải thích của những người dân địa phương, tên của xã được đặt là Nam Yang vì phần đông dân số ban đầu của xã là những người Kinh, từ Quảng Nam lên sinh sinh sống ở huyện Mang Yang.

     Địa danh Lệ Chí, Lệ Cần hình thành cùng thời điểm (trước năm 1963) với khá nhiều địa danh khác cũng có từ tố Lệ trên địa bàn tỉnh Pleiku cũ như: Lệ Ngọc (nay thuộc Chư Prông), Lệ Kim (nay là vùng giáp ranh giữa huyện Ia Grai với huyện Chư Pah), Lệ Thanh (nay thuộc huyện Chư Prông)… không có nguồn gốc sâu xa từ ngôn ngữ của cư dân tại chỗ như kiểu Lê Ku, Lê Ốp… là cách Việt hóa danh từ chung chỉ làng plei của người Jrai, khá phổ biến trước và trong những năm đầu giải phóng.  Có người giải thích rằng, những địa danh có từ tố Lệ  hình thành trong giai đoạn từ 1957 – 1962 trên địa bàn tỉnh Pleiku (hoàn toàn không có nguồn gốc từ ngôn ngữ/ địa danh của bộ phận cư dân tại chỗ), là gắn với tên của Đệ nhất phu nhân Việt Nam cộng hòa thời điểm đó, bà Lệ Xuân. Tuy nhiên đây là thông tin còn cần được kiểm chứng.

     Hình thành từ năm 1957, trải qua 60 năm hình thành và phát triển, đến nay, Lệ Chí và Lệ Cần vẫn là những vùng đất mang nét văn hóa đặc trưng của người Quảng Nam trên quê hương mới.

Nguyễn Thị Kim Vân (Giám đốc Bảo tàng tỉnh)

CÁC TIN KHÁC

bieutuongdulich-(2).png




Copyright © 2012 Bản quyền thuộc về Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Gia Lai
Phát triển bởi Trung tâm Công nghệ thông tin và Truyền thông Gia Lai.
Chịu trách nhiệm: Phan Xuân Vũ - Giám đốc Sở, Trưởng Ban biên tập
Điện thoại:  0269.3824399  -  Fax:  0269.3715058
Email: vhttdlgialai@gmail.com (nhận tin bài)
hoặc svhttdl@gialai.gov.vn (nhận công văn)
Giấy phép số: 06/GP-TTĐT Ngày 01 tháng 7 năm 2016  của Sở Thông tin và Truyền thông tỉnh Gia Lai.