KIẾN TRÚC NHÀ MỒ, TƯỢNG MỒ GÓP PHẦN LÀM PHONG PHÚ DI SẢN VĂN HÓA CỦA NGƯỜI BAHNAR, JRAI Ở GIA LAI
Di sản văn hóa của dân tộc Bahnar và Jrai là một kho tàng hết sức phong phú, đặc sắc bao gồm cả di sản văn hóa vật thể và di sản văn hóa phi vật thể, đó là kết tinh các tinh hoa văn hoá qua nhiều thế hệ của tộc người. Bên cạnh các sinh hoạt cồng chiêng, các kiến trúc nhà rông, nhà sàn, hay những ché rượu cần mang đậm nét đặc trưng thì kiến trúc nhà mồ và tượng mồ là yếu tố quan trọng và không thể thiếu trong việc kết tinh, cố kết cộng đồng để tạo nên một di sản văn hóa làng hết sức đặc sắc và vô cùng phong phú.

MẶT NẠ HÓA TRANG TRONG LỄ HỘI BỎ MẢ BẮC TÂY NGUYÊN
Đối với những người yêu mến vùng đất Bắc Tây Nguyên, lễ hội bỏ mả (pơthi) từ lâu đã được coi là lễ hội hoành tráng nhất trên dãy Trường Sơn; là lễ hội được đông đảo cư dân tại chỗ và khách thập phương chờ mong, săn đón mỗi độ xuân về. Trong muôn vàn nét văn hóa cộng hưởng để làm nên cái lễ hội ngây ngất lòng người ấy, trong bài viết này, tôi quan tâm đến mặt nạ hóa trang với nhiều cách thể hiện và sắc thái khác nhau của người Bahnar và Jrai - bộ phận dân cư quan trọng làm nên bản sắc văn hóa Bắc Tây Nguyên.
 


Ý nghĩa ngày Gia đình Việt Nam 28/6
Gia đình là một tế bào của xã hội, nơi dùy trì nòi giống, là môi trường quan trọng hình thành, nuôi dưỡng và giáo dục nhân cách con người, bảo tồn và phát huy văn hóa truyền thống tốt đẹp, chống lại tệ nạn xã hội, tạo nguồn nhân lực phục vụ sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Mỗi quốc gia, mỗi dân tộc muốn tồn tại và phát triển đều phải biết chăm sóc và bảo vệ gia đình. Không khí vui vẻ khiến mọi thành viên đều cảm thấy hạnh phúc.
 

Gùi - Nét đẹp trong đời sống đồng bào Tây Nguyên
Trong đời sống của đồng bào các dân tộc Tây Nguyên từ bao đời nay chiếc gùi đã trở thành một vật dụng rất gần gũi, gắn bó và không thể thiếu, trở thành một nét đẹp văn hóa trong đời sống thường nhật. Sinh sống trong điều kiện địa hình rừng núi thì gùi là phương thức vận chuyển phù hợp với cư dân bản địa Tây Nguyên với 2 quai gùi đeo trên 2 vai, gùi nằm phía sau lưng, chiếc gùi rất thuận tiện cho việc di dời, vận chuyển của đồng bào. Gùi theo họ lên rừng, đi rẫy, vận chuyển lúa bắp, rau măng, ra suối lấy nước, đi chợ hay địu con đi chơi.

ĐÀN TING NING TRONG ĐỜI SỐNG NGƯỜI BAHNAR
Nói đến đời sống âm nhạc của người Bahnar không thể không nhắc đến cây đàn Ting Ning (còn gọi là Tinh Ninh hay đàn Goong). Cũng giống như cồng chiêng, đàn Ting Ning là nhạc cụ được sử dụng rất phổ biến trong đời sống của người Bahnar. Đàn được làm từ một ống lồ ô thật già đã được hong khô trên gác bếp, dài khoảng 60 đến 90cm, đường kính từ 5 đến 7cm. Phía chân đàn, phần dưới mấu tre có mắc một đầu dây vào, phần đầu dây còn lại quấn vào những trục lên dây bằng gỗ, cắm xuyên qua ống ở phía đầu đàn để người chơi có thể lên dây theo ý muốn. Trước đây người Bahnar dùng sợi tơ se vuốt sáp ong hay cật tre, nứa để làm dây cho đàn Ting Ning. Ngày nay, dây thường được tách ra từ cáp của phanh xe đạp hay cáp của đây điện thoại, đôi khi người ta còn tận dụng dây đàn guitare để làm dây cho đàn. Mỗi dây phát ra một âm thanh cao thấp khác nhau tùy theo độ dài ngắn của các dây được xác định bởi vị trí của những trục lên dây trên đầu đàn. Ở phía chân đàn, nghệ nhân gắn nửa quả bầu khô rỗng ruột, một số người khác gắn thêm nửa quả bầu khô (đường kính nhỏ hơn quả bầu kia một chút) vào phía đầu đàn (nơi có trục vặn dây) để làm hộp cộng hưởng tạo thêm độ vang cho cây đàn.
 

Giá trị tượng gỗ dân gian Jrai trong tín ngưỡng tang ma
Cùng với tốc độ phát triển kinh tế - xã hội của đất nước, những năm qua mặt trái của cơ chế thị trường đã có những tác động nhất định khiến nhiều loại hình di sản văn hóa vật thể và phi vật thể trên địa bàn tỉnh Gia Lai có nguy cơ mai một. Điều thể hiện rõ nhất ở trên một số phương diện như: khả năng, tần số sử dụng ngôn ngữ giao tiếp bằng tiếng mẹ đẻ, sử dụng trang phục truyền thống, làm nghề thủ công… Do vậy, nhiều nghi lễ, lễ tiết truyền thống, sinh hoạt dân ca, dân vũ, nhiều loại hình nghệ thuật bị lãng quên trong đó có loại hình điêu khắc gỗ dân gian.
 

Tượng gỗ với chức năng trang trí đời sống sinh hoạt của người Jrai
Người Jrai là dân tộc thiểu số có số dân đông nhất ở tỉnh Gia Lai: 425,187 người. Đây là tộc người có quá trình phát triển lịch sử lâu dài. Ý thức cộng đồng của người Jrai hình thành khá sớm so với các dân tộc khác ở Tây Nguyên. Địa bàn cư trú của người Jrai chủ yếu nằm ở phía Tây, Nam của tỉnh, trên các dạng địa hình quan trọng, đặc biệt là những vùng đất màu mỡ thuộc cao nguyên Pleiku, thuộc các huyện Chư Pah, Ia Grai, Đức Cơ, Chư Prông, Chư Sê, Chư Pưh, TP. Pleiku và lưu vực sông Ayun, Ia Pa. Người Jrai sở hữu một nền điêu khắc dân gian độc đáo với lực lượng nghệ nhân tài hoa, họ là những nghệ sĩ của buôn làng và với họ làm được tượng gỗ là do Yang cho khả năng. Người Jrai tạc tượng gỗ và sử dụng chúng với nhiều chức năng khác nhau như hiến tế trong tang ma, trang trí ngôi nhà chung của làng – nhà Rông, ngôi nhà ở - nhà sàn, cổng, ở bài viết này, người viết chỉ xin được đề cấp đến tượng gỗ với chức năng trang trí trong các kiến trúc nhà Rông và nhà sàn của người Jrai ở Gia Lai:
 

Bảy mươi năm ngày hội bầu cử Quốc hội Việt Nam
Cách đây 70 năm, ngày 6/01/1946, chỉ sau 5 tháng giành được độc lập, trong hoàn cảnh muôn vàn khó khăn, nhưng dưới sự lãnh đạo hết sức tài tình và sáng suốt của Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh, nhân dân ta đã tiến hành thắng lợi cuộc Tổng tuyên cử, bầu ra Quốc hội đầu tiên của nước Việt Nam mới bằng phương thức bầu cử dân chủ, bình đẳng trực tiếp và bỏ phiếu kín. Sự kiện trọng đại này đã đi vào lịch sử Việt Nam như một mốc son chói lọi, đánh dấu bước phát triển nhảy vọt về thể chế dân chủ ở nước ta, mở ra một thời kỳ phát triển mới của dân tộc. 
 

TRẢ LẠI “HỒN” CHO TƯỢNG NHÀ MỒ TÂY NGUYÊN
Nói đến tượng mồ người ta hình dung ngay không gian nhà mồ với cả rừng tượng mồ cùng với các mẫu, hình, người, thú...phong phú  và đầy huyền bí song lại thật gần gũi với lối sống sinh hoạt hàng ngày của đồng bào Tây Nguyên. Tượng mồ được các nghệ nhân đẽo tượng vô cùng đơn giản, “mộc đến mức không thể mộc hơn” nhưng tạo ấn tượng cho những người thấy thì không thể quên được bởi cái hồn toát ra từ đó…

VÀI NÉT TIÊU BIỂU VỀ NGHỆ THUẬT MÚA DÂN GIAN DÂN TỘC JRAI VÀ BAHNAR
Trên mảnh đất Việt Nam, 54 dân tộc anh em cùng sinh sống như 54 loại chỉ sắc màu rực rỡ dệt nên tấm thổ cẩm hình chữ S. Trong đó, sự đa dạng, phong phú, những đặc trưng, đặc điểm tiêu biểu của từng dân tộc thể hiện qua các điệu múa chính là một phần tạo nên bản sắc dân tộc trong văn hoá Việt Nam.
Nội dung múa dân gian có 3 điệu chính: Cầu thần linh hoặc chào hỏi, Sản xuất hoặc chiến đấu chống thiên tai, ngoại xâm; Tình yêu lao động.
Ngôn ngữ của múa dân gian chủ yếu là các động tác phản ánh quá trình lao động của người dân làng xã, đặc biệt là những động tác múa tay không với tính chất nổi bật là sự mềm mại, uyển chuyển, trữ tình, khoan thai. Người nghệ sỹ đưa vào động tác múa tính hài hoà đăng đối của vẻ đẹp, động tác thể hiện cả giới tính của nhân vật, đồng thời tình cảm và tính cách nhân vật cũng được thể hiện ở động tác múa. Những đường nét lượn sóng được thể hiện qua nhiều động tác múa, tuyến múa, đội hình múa làm tôn nên sắc thái văn hoá lúa nước và những vẻ duyên dáng, tinh tế, kín đáo của người Việt, những điệu múa khiên, múa giáo, múa trống, múa chiêng, múa gùi, múa bầu… của các dân tộc Tây Nguyên.

Displaying results 21-30 (of 91)
 1 - 2 - 3 - 4 - 5 - 6 - 7 - 8 - 9 - 10 
bieutuongdulich-(2).png




Copyright © 2012 Bản quyền thuộc về Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Gia Lai
Phát triển bởi Trung tâm Công nghệ thông tin và Truyền thông Gia Lai.
Chịu trách nhiệm: Phan Xuân Vũ - Giám đốc Sở, Trưởng Ban biên tập
Điện thoại:  0269.3824399  -  Fax:  0269.3715058
Email: vhttdlgialai@gmail.com (nhận tin bài)
hoặc svhttdl@gialai.gov.vn (nhận công văn)
Giấy phép số: 06/GP-TTĐT Ngày 01 tháng 7 năm 2016  của Sở Thông tin và Truyền thông tỉnh Gia Lai.