Nữ nghệ sỹ múa trên những phím đàn
21/12/2017
Khi những âm thanh từ tiếng nhạc phát ra chỉ với những thanh tre nứa đơn giản dưới bàn tay tài hoa của người nghệ sỹ kết lại thành một loại nhạc cụ đặc sắc, réo rắc, dặt dìu theo từng âm điệu thẩm thấu làm say đắm bao con tim yêu nhạc, đó chính là đàn T’rưng, một loại nhạc cụ truyền thống đặc sắc đi vào lòng người. Giờ đây, sự có mặt của cây đàn T’rưng trong đời sống âm nhạc là điều tất yếu và quen thuộc, nhưng mấy ai biết cách đây hơn nửa thế kỷ nó chỉ là một thứ nhạc cụ vô danh, hoang dã. Cuộc hành trình từ buôn làng ra thế giới bên ngoài của cây đàn T’rưng là cả một chặng đường dài.
Hiện nay trên thị trường âm nhạc tại phố núi Pleiku như các nhà hàng mang bản sắc Tây Nguyên, phòng trà, các hội nghị… hầu như ai cũng biết đến tài năng của nghệ sỹ Ksor Bla, cô sơn nữ đồng bào dân tộc Jrai nhỏ nhắn, xinh xắn với nụ cười rất duyên với những phím đàn T’rưng làm say đắm, thổn thức người nghe. Vốn xuất thân là một người lính công tác tại Tỉnh đội Gia Lai thế nhưng với tình yêu và niềm say mê với những chất liệu ống tre, nứa, lồ ô mà chị tiếp xúc, sử dụng từ thưở bé ngay tại buôn làng mình mà chiếc đàn T’rưng đã gắn bó với cuộc đời chị cho đến bây giờ và chị là người đã góp phần đưa loại nhạc cụ này đến gần hơn với công chúng yêu nhạc tỉnh nhà. Chị Ksor Bla trải lòng “ Ngay từ nhỏ chị yêu thích và dành tình cảm đặc biệt cho loại nhạc cụ độc đáo này, khi lớn lên chị theo học chuyên ngành nhạc cụ dân tộc tại trường Đại học Văn hóa nghệ thuật quân đội và với tình yêu, sự khổ luyện, miệt mài của một trái tim yêu nhạc cụ dân tộc truyền thống đã đem lại cho chị thành quả ngày hôm nay, tài năng và những phím đàn của chị đã được đón nhận.” Đàn T’rưng là một trong những nhạc cụ mà có khả năng diễn tấu đa dạng, phong phú nhất. Âm thanh phát ra từ chiếc đàn T’rưng vang lên êm dịu, nhẹ nhàng bất tận, người ta ví tiếng đàn T’rưng như một khúc hát giao duyên. Khi có dịp thưởng thức và hòa mình vào những giai điệu phát ra từ cây đàn này bạn sẽ cảm nhận thật rõ vì sao với âm thanh độc đáo, loại đàn này làm say đắm biết bao người đến, người đi, và vang xa tận cả năm châu bốn bể.
Cái tên “T’rưng” xuất phát từ tiếng Jrai, lâu ngày trở nên quen thuộc với mọi người. Đàn T’rưng chuyên nghiệp có khoảng 12 đến 16 ống xếp thành hàng trên giá đàn theo thứ tự đi dần lên từ ống lớn đến ống nhỏ, từ ống dài đến ống ngắn. Mỗi đầu ống đều bịt kín do còn nguyên các đầu mấu, đầu kia được gọt vát một phần ống để tạo âm theo chuỗi hàng âm của người dân tộc. Khi dùng dùi gõ vào các ống sẽ tạp thành âm thanh cao thấp khác nhau tùy độ to, nhỏ, dài, ngắn của ống. Những ống to và dài phát ra âm trầm, còn những ống nhỏ và ngắn có âm cao. Âm sắc của đàn T’rưng hơi đục, tiếng không vang to, vang xa nhưng khá đặc biệt. Nghe tiếng đàn T’rưng ta có cảm giác như tiếng suối róc rách, tiếng thác đổ, tiếng xào xạc của rừng tre nứa khi gió thổi. Với cộng đồng các dân tộc ở Tây Nguyên như người Bahnar, Jrai, Ê Đê… thì đàn T’rưng không thể thiếu trong những dịp lễ hội truyền thống, họ sẽ biểu diễn đàn này trong nhà Rông hoặc ngoài trời tùy vào những lễ hội khác nhau.
 

 
Chị Ksor Bla cho biết, đàn T’rưng có thể độc tấu một mình biểu diễn, không chỉ những bài hát về Tây Nguyên mà ngày nay còn mở rộng , đổi mới kết hợp những ca khúc nhạc nước ngoài, chủ yếu là nhạc Nga mà chị hay biểu diễn nhận được sự hưởng ứng của khán thính giả khắp nơi. Ngoài ra, T’rưng còn kết hợp thành dàn hòa tấu với nhiều loại nhạc cụ khác nữa tạo nên bản hòa ca vô cùng ấn tượng. Chị cũng là một cộng tác viên nhiệt tình và thường xuyên cùng đội Tuyên truyền lưu động của tỉnh tham gia các chương trình tuyên truyền, đi phục vụ cơ sở hay lưu diễn trong và ngoài tỉnh. Tiết mục hòa tấu “Rừng sáng” mà chị biểu diễn chính cùng với các nghệ nhân khác khi tham gia Liên hoan đàn, hát dân ca ba miền tại Kiên Giang tháng 9 vừa qua đã đạt huy chương vàng cho tiết mục nhạc cụ ấn tượng nhất. Qua bàn tay khéo léo, điêu luyện của mình chị đã góp phần đưa tiếng đàn T’rưng mộc mạc trong đời sống buôn làng thuở nào, giờ đây trở nên mới mẻ, lôi cuốn, hấp dẫn, đắm say. 
Trong giao lưu văn hoá hiện nay, T'rưng cũng xuất hiện trên các sân khấu ca nhạc hiện đại phụ hoạ theo tiếng hát rực lửa của những người con Tây Nguyên, nâng cánh cho những giọng ca vàng vang đến mọi nơi chốn xa xôi. Tiếng T’rưng như suối chảy, chim kêu, rộn ràng vui khắp buôn làng. Dáng T’rưng cong như dáng núi đồi. Chỉ là những ống nứa mà tạo ra biết bao niềm vui, hơi thở rộn ràng cho cuộc sống, là nguồn cổ vũ tinh thần cho bao con tim mỏi mệt. Sau nhiều năm gắn bó duyên nợ với cây đàn t’rưng, chị Ksor Bla không nhớ hết đã biểu diễn bao nhiêu tác phẩm độc tấu, hòa tấu đàn T’rưng, để lại dấu ấn nhất vẫn là những giai điệu quen thuộc như: Suối đàn T’rưng, Tây Nguyên chào mặt trời, cảm xúc Tây Nguyên, tình ca Tây Nguyên, trở về Tây Nguyên, bóng cây Kơ Nia… các tiết mục hòa tấu đàn T’rưng của chị và các nghệ nhân luôn dành được sự yêu mến, quan tâm, cổ vũ đặc biệt của mọi người. 
Say mê, miệt mài nâng niu tiếng đàn dân tộc, chị Ksor Bla đã có những sáng tạo rất có ý nghĩa được ghi nhận, góp phần làm hay hơn, đẹp hơn, chắp cánh cho tiếng đàn được mệnh danh là “suối nguồn cao nguyên” vang xa hơn, cao hơn và trong sâu thẳm con người cô gái miền sơn cước dân tộc Jrai này vẫn luôn thấm đẫm tình yêu với nét đẹp văn hóa truyền thống, vẫn lặng lẽ ước ao mở lớp truyền dạy nhạc cụ dân tộc cho đồng bào mình.

Võ Thanh Thảo
bieutuongdulich-(2).png




Copyright © 2012 Bản quyền thuộc về Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Gia Lai
Phát triển bởi Trung tâm Công nghệ thông tin và Truyền thông Gia Lai.
Chịu trách nhiệm: Phan Xuân Vũ - Giám đốc Sở, Trưởng Ban biên tập
Điện thoại:  0269.3824399  -  Fax:  0269.3715058
Email: vhttdlgialai@gmail.com (nhận tin bài)
hoặc svhttdl@gialai.gov.vn (nhận công văn)
Giấy phép số: 06/GP-TTĐT Ngày 01 tháng 7 năm 2016  của Sở Thông tin và Truyền thông tỉnh Gia Lai.