HỘI THẢO KHOA HỌC BÁO CÁO KẾT QỦA KHAI QUẬT DI TÍCH LÀNG GÀ, XÃ IA BOÒNG, HUYỆN CHƯ PRÔNG
30/11/2017
Sáng 27/11/2017, Bảo tàng tỉnh Gia Lai tổ chức “Hội thảo khoa học, báo cáo kết quả khai quật di tích Làng Gà, xã Ia Boòng, huyện Chư Prông”.
Nhóm các di tích Làng Gà được cán bộ Viện khảo cổ học và Bảo tàng tỉnh Gia Lai phát hiện vào tháng 4 năm 2015 khi triển khai nhiệm vụ cấp cơ sở “Điều tra khảo cổ học tiền sử đôi bờ Ia Mơr, huyện Chư Prông, tỉnh Gia Lai”do CN.Phan Thanh Toàn làm chủ nhiệm đề tài. Đây là một trong số các cuộc điều tra có nhiều phát hiện mới về di tích và di vật khảo cổ học thời tiền sử nhất ở biên giới Việt Nam – Campuchia thuộc huyện Chư Prông, Gia Lai.
 
Kết quả khảo sát sơ bộ di tích Làng Gà, xã Ia Boòng cho thấy, đây là di tích với loại hình công cụ đặc trưng cho văn hóa Trung kỳ thời đại Đá mới sau Hòa Bình ở Việt Nam. Với giá trị khoa học đặt biệt của di tích và sự cần thiết bảo vệ di sản khảo cổ, ngày 4/10/2016, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch ban hành quyết định số 3447/QĐ-BVHTTDL, cho phép sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Gia Lai (Bảo tàng tỉnh Gia Lai) phối hợp với Viện Khảo cổ học tiến hành khai quật di tích Làng Gà, xãIa Boòng, huyện Chư Prông.Trong số các di tích từ Làng Gà 1 đến Làng Gà 7, thì  địa tầng di tích Làng Gà 7 còn giữ lại tương đối nguyên vẹn.
Hố khai quật Làng Gà 7 được khai quật với diện tích 40m2, hố mở về phía sườn đông của gò đất. Điểm 0 giả định là điểm cao nhất của gò đất, nằm về phía tây bắc của hố khai quật,được đánh dấu trên một hòn đá cuội có kích thước: 50 x 30 x 20cm. Điểm A của hố khai quật cách điểm 0 giả định 9,3m; Điểm B của hố khai quật cách điểm 0 giả định 6,3m; Điểm C của hố khai quật cách điểm 0 giả định 14,0m và Điểm D của hố khai quật cách điểm 0 giả định 15,5m. Tại đây, thu được 234 hiện vật đá, chủ yếu là công cụ hình bầu dục và rìu mài lưỡi, ngoài ra còn có hòn ghè, bàn nghiền, chày, bàn mài......vv.
 

 
Những kết quả phân tích cho thấy:
1. Di tích Làng Gà 7 có 1 tầng văn hóa, dày trung bình từ 25cm đến 35cm, đất feralite màu vàng sẫm, lẫn nhiều sạn sỏi laterite. Ngoài di vật đá có dấu chế tác của cư dân tiền sử như: rìu mài lưỡi, phác vật hình bầu dục, bàn nghiền, hòn kê, chày nghiền, hòn ghè... ở đây còn tìm thấy gốm và than tro, chưa gặp dấu tích xương răng động vật và di cốt người. Do đá nguyên liệu, phế liệu, mảnh tước chiếm tỷ lệ lớn, dụng cụ gia công đá như hòn ghè, hòn kê vàphác vật công cụ, nên Làng Gà 7 được xem là di tích cư trú - công xưởng chế tác đá.
2. Đặc trưng nổi bật của di tích Làng Gà là sự tập trung cao đá nguyên liệu, phác vật, mảnh tước phân bố xung quanh các hòn đá kê ngồi. Trong hố khai quật quan sát thấy 13 cụm như vậy. Mỗi cụm thường có một hòn đá to, xung quanh là các phế liệu bị bắn ra trong quá trình ghè đẽo, chế tác công cụ. Hình ảnh các cụm đá gợi lại cảnh lao động ở đây như một công xưởng chế tác đá, mà mỗi người thợ ngồi trên một tảng đá to, cạnh các đống đá nguyên liệu, tiến hành ghè đẽo, chế tác công cụ. Quá trình chế tác đã để lại các phế liệu, còn các chế phẩm hoàn chỉnh rất ít, do đã được xuất xưởng.
3.Di vật Làng Gà 7 được làm từ đá basalte tại chỗ, kích thước nhỏ, kỹ thuật chế tác chủ yếu là ghè đẽo, đã xuất hiện kỹ thuật mài, nhưng việc mài cũng chỉ mới hạn chế ở rìa tác dụng (hay rìa lưỡi). Rìu mài lưỡi chiếm gần một nửa các loại rìu trong di tích. Loại hình tiêu biểu là rìu hình bầu dục, mặt cắt ngang và bổ dọc hình thấu kính, làm từ đá basalte, kích thước nhỏ, kỹ thuật ghè hai mặt, vết ghè nhỏ, tu chỉnh đều đặn. Trong số di vật còn lại có một tỷ lệ cao rìu bầu dục gãy đôi. Số di vật liên quan đến công cụ sản xuất không nhiều. Ngoài ra,trong sưu tập đồ đácòn có đá nguyên liệu, hòn kê, hòn ghè đập, bàn mài... liên quan đến việc chế tác công cụ.
4. So sánh với các sưu tập di vật cùng loại ở Eo Bồng (Phú Yên); Gia Canh (Đồng Nai); Thôn Tám (Đăk Nông); Buôn Kiều (Đăk Lăk), có thể dự đoán niên đại cho di tích Làng Gà 7 khoảng 5000 – 6000 năm cách ngày nay, thuộc giai đoạn Trung Kỳ Đá mới (sau Văn hóa Hòa Bình).
Tại hội thảo, PGS.TS. Nguyễn Khắc Sử (Viện Khảo cổ học) cho biết: “Việc phát hiện di tích Làng Gà 7 có ý nghĩa quan trọng trong việc nghiên cứu giai đoạn tiền sử Tây Nguyên nói chung và Gia Lai nói riêng.Hiện tại, nhiều di tích khảo cổ ở Chư Prông đang có nguy cơ b xâm hại do quá trình sử dụng máy múc đất để đào đất, canh tác nông nghiệp.Cần cắm biển bảo vệ để tiếp tục khai quật, nghiên cứu các di tích Làng Gà, trong những năm tiếp theo”
                                                                  
Bá Tính-Bảo tàng tỉnh
bieutuongdulich-(2).png




Copyright © 2012 Bản quyền thuộc về Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Gia Lai
Phát triển bởi Trung tâm Công nghệ thông tin và Truyền thông Gia Lai.
Chịu trách nhiệm: Phan Xuân Vũ - Giám đốc Sở, Trưởng Ban biên tập
Điện thoại:  0269.3824399  -  Fax:  0269.3715058
Email: vhttdlgialai@gmail.com (nhận tin bài)
hoặc svhttdl@gialai.gov.vn (nhận công văn)
Giấy phép số: 06/GP-TTĐT Ngày 01 tháng 7 năm 2016  của Sở Thông tin và Truyền thông tỉnh Gia Lai.