VUA LỬA, VUA NƯỚC MỘT HIỆN TƯỢNG VĂN HÓA TÍN NGƯỠNG CỦA NGƯỜI JRAI
Từ lâu vấn đề vua lửa, vua nước của người Jrai được nhiều nhà nghiên cứu văn hóa quan tâm nghiên cứu, song khi nghiên cứu không ít các nhà nghiên cứu coi đây chỉ là hiện tượng thờ cúng đơn thuần, điều này cũng dễ hiểu vì người Tây Nguyên vẫn còn trong thời kỳ chế độ công xã nguyên thuỷ, tục thờ cúng đa thần do đó khi nghiên cứu nó dễ rơi vào tình trạng đánh giá không chính xác hoặc cách nghiên cứu về ngôn từ, tên gọi là “vua” cũng không chính xác.
Người Jrai gọi là Pơ Tau Pui có sách viết là Pa Tau Pul, p’tau Pui… người Êđê gọi là M’tao Pui có sách viết là Ma Tau Pui để tiện cho việc nghiên cứu cũng như thống nhất cách gọi tôi xin viết là Pơ Tau Pui. Đa số các nhà nghiên cứu đều hiểu Pơ Tau mang ý nghĩa là VUA, điều này có phần khiêng cưỡng và không phù hợp với tiến trình và sự phát triển xã hội của tộc người Jrai nói riêng và một số các dân tộc ở T ây Nguyên nói chung, nói một cách khác xã hội Tây nguyên nói chung, tộc người Jrai nói riêng chưa thể phát triển và hình thành nên một xã hội vương quyền mà trong đó có quan lại, thê thiếp và quân đội…. vậy trong tiếng Jrai Pơ Tau Pui mang ý nghĩa thế nào:
 

Hội hát cầu huê của người Việt vùng An Khê - một hoạt động góp phần tích cực bảo vệ di sản văn hóa địa phương
Năm 2015, được sự đồng ý của UBND tỉnh, Bảo tàng Gia Lai tổ chức tái hiện hội hát cầu huê của người Việt vùng An Khê xuân Ất Mùi. Đây là hoạt động lần đầu tiên xuất hiện tại Gia Lai sau hơn 50 năm qua từ khi lễ hội này thất truyền. Sự kiện tái hiện Hội hát cầu huê năm 2015 chỉ diễn ra từ 15h chiều đến 21h nhưng đã thu hút được hơn 3000 lượt người xem. Nhiều người dân tỏ rõ sự tiếc nuối khi hội hát diễn ra quá ngắn nhưng để có được một không gian phục vụ nhân dân vui xuân bổ ích như thế những người làm công tác bảo tồn bảo tàng đã không có tết để chuẩn bị chu đáo mọi thứ cho ngày hội chính. Nhiều người thắc mắc sao lại là hội hát cầu huê, huê là gì? Theo tài liệu cán bộ nghiệp vụ bảo tàng thu thập được thì trước khi quân Chúa Nguyễn hai lần vượt sống Gianh đánh chiếm Nghệ An (1653-1657) bắt tù binh đưa lên vùng đất An Khê, thì vùng đất này chỉ có các dân tộc thiểu số sinh sống, trong đó, chủ yếu là người Bahnar. Từ sự có mặt của những người Việt (Kinh) đầu tiên này, người miền xuôi Bình Định – Quảng Ngãi lên An Khê buôn bán, lập nghiệp ngày càng đông. Theo quan niệm của cha ông ta “Đất có dân, thần có chủ” nên hệ thống đình, miếu thờ thành hoàng, thờ thần linh… dần được các làng lập nên. Đình An Lũy cùng những lễ hội cúng, tế liên quan đã xuất hiện từ ấy. Ban đầu, đình An Lũy được cất bằng tranh tre nứa lá, sau nhiều lần trùng tu cả đình trong và đình ngoài mới có được diện mạo khang trang như ngày nay. Gắn liền sinh hoạt tín ngưỡng - tôn giáo tại đình An Lũy này là lễ hội mùa xuân của người dân vùng đất An Khê. Hàng năm, tại đình An Lũy, người dân An Khê lại tổ chức lễ tế Xuân thủ từ 23 giờ 30 ngày mồng 09 đến sáng ngày mồng 10 tháng 02 âm lịch theo nghi thức cổ truyền. Tiếp theo là ba ngày hội với các trò chơi dân gian như: diễn voi đua ngựa, bắn cung đấu võ, tiệc rượu cần, hội cồng chiêng, kéo co, đánh đu, đá gà múa lân, trèo cột mỡ, bịt mắt bắt dê,…và hát bội một đêm hai ngày. Trong thời gian này, có không gian đặc biệt cho chợ được tổ chức tại Gò Chợ ở phía tây của đình trong. Đó là nơi cả người Việt, người Bahnar và các dân tộc thiểu số khác cùng mang hàng hóa ra trao đổi, mua bán, giao lưu.
 

Bộ Ngoại giao làm việc tại Gia Lai
Sáng ngày 27/12/2015, đoàn công tác của Bộ Ngoại giao do ông Lê Hoài Trung, Thứ trưởng Bộ Ngoại giao dẫn đầu cùng bà Trần Thị Hoàng Mai, Phó Vụ trưởng Vụ Văn hóa Đối ngoại và UNESCO của Bộ Ngoại giao đã đến làm việc tại tỉnh Gia Lai.
Ông Phan Xuân Vũ, Giám đốc Sở Văn hoá, Thể thao và Du lịch cùng bộ phận chuyên môn của Sở  đã có buổi làm việc với đoàn công tác và dẫn đoàn đi tham quan, khảo sát thực địa một số địa điểm: Di tích Pleime – Chư Prông, núi Hàm Rồng, di tích Biển Hồ-Pleiku và Bảo tàng tỉnh Gia Lai.
 

Ngôn ngữ nghệ thuật của tượng gỗ dân gian Bahnar
Người Bahnar có nền điêu khắc gỗ rất độc đáo và đã được nhiều nhà nghiên cứu quan tâm. Vẻ đẹp điêu khắc ấy thể hiện rõ nét qua việc chạm khắc trên gỗ và làm tượng gỗ ở ngôi nhà chung của làng - nhà Rông, nhà ở và tập trung ở quần thể nhà mồ. Tài nghệ của nghệ nhân được thể hiện tuyệt đối trong việc làm ra một phong cách kiến trúc, điêu khắc độc đáo khi làm nhà mồ và tượng mồ. Đến nhà mồ, ta có thể gặp “ rừng tượng mồ” trong lễ bỏ mả. Đến các nhà Rông, những nét chạm khắc, trang trí tượng chim thú, tượng đồ vật, tượng người bên trong và bên ngoài các lối lên xuống, hai bên cửa, cột cúng lễ rất đa dạng, hấp dẫn. Đến nhà sàn vẻ đẹp điêu khắc gỗ thể hiện nơi chiếc cầu thang rõ nét. Tượng gỗ ở từng không gian trang trí thực hiện một chức năng riêng, song cơ bản tượng được tạc thô sơ, mộc mạc, chủ yếu gợi hình nhưng giá trị biểu cảm cao mang lại sự độc đáo, đặc sắc của nền điêu khắc dân gian Bahnar. Những tác phẩm nghệ thuật quý giá đó chính là sản phẩm của các nghệ nhân tạc tượng. Họ là chủ thể sáng tạo nên nghệ thuật điêu khắc tượng gỗ dân gian của dân tộc này. Người Bahnar ở Gia Lai sống tập trung ở các huyện:  Đăk Đoa, Mang Yang, Đăk Pơ, An Khê, Kông Chro, Kbang và rải rác ở các huyện Ia Pa, Chư Păh.... với các nhóm người Bahnar cơ bản: Nhóm Bahnar Gơlar/ Roh sinh sống chủ yếu ở huyện Đăk Đoa, Mang Yang. Nhóm  Bahnar Tơlô hay còn gọi Bahnar Gla sinh sống ven sông Ba thuộc thị xã An Khê và huyện Kông Chro. Nhóm Bahnar Konkơđek sinh sống chủ yếu ở nam huyện Kbang. Nhóm Bahnar Bơnâm sinh sống tập trung tại xã Krong, xã Lơ Ku huyện Kbang. Nhóm Bahnar Chăm, có một bộ phận sống ở phía Đông huyện Kông Chro.

Bảo tàng tỉnh Gia Lai tiếp nhận tượng Thần Siva
Ngày 14/9/2015, Bảo tàng tỉnh Gia Lai đã tiếp nhận hiện vật phục chế - tượng Thần Siva từ Bảo tàng điêu khắc Chăm Đà Nẵng.

Mai một tượng gỗ dân gian của người Jrai vùng Nam Gia Lai
Người Jrai chiếm số dân hơn 30% số lượng dân cư trong cộng đồng các dân tộc tại tỉnh Gia Lai. Họ có nền văn hóa truyền thông đặc sắc thể hiện qua âm nhạc, văn học dân gian, trang phục, nhạc cụ, kiến trúc, ẩm thực và đặc biệt là điêu khắc. Theo nhà nghiên cứu văn hóa Đặng Nghiêm Vạn hiện người Jrai chia 5 nhóm phân bố rải rác theo khu vực trong tỉnh gồm:Nhóm Jrai Chor sinh sống ở khu vực thung lũng lòng chảo Cheo Reo tại các huyện Ia Pa, Ayun Pa; Nhóm Jrai Hdrung (tên một ngọn núi lửa đã tắt, núi Hàm Rồng) cư trú ở khu vực Đông Bắc TP.Pleiku, các huyện Chư Păh, nửa huyện Chư Prông và Tây huyện Đăk Đoa; Nhóm Jrai Aráp ( Aráp tên con voi 4 ngà trong một câu chuyện huyền thoại) cư trú tại vùng phía Bắc Pleiku và huyện Chư Păh tiếp giáp với khu vực cư trú của người Bahnar; Nhóm Jrai Mthur chủ yếu sống ở huyện Krông Pa tiếp giáp với người Ê Đê và người Chăm; Nhóm Jrai Tbuăn (Tbuăn là chỉ vùng Jrai có người nghèo khó) sinh sống chủ yếu ở Chư Prông và Đức Cơ dọc biên giới Việt Nam – Campuchia, dọc sông Sê San.... Vừa qua, nhóm nghiên cứu đề tài khoa học về bảo tồn tượng gỗ dân gian của hai dân tộc Bahnar, Jrai trên địa bàn tỉnh đã khảo sát, điền dã khu vực phía nam Gia Lai gồm các huyện: Ia Pa, Ayun Pa, Krông Pa. Đây là khu vực sinh sống chủ yếu của nhóm người Jrai Chor và Jrai Mthur, theo đánh giá của các nhà nghiên cứu tiền bối thì đây là vùng đồng bào dân tộc còn bảo lưu được nhiều đặc điểm mang tính chất điển hình cho văn hóa của người Jrai và cũng là nơi sớm trở thành trung tâm phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội của tộc người này. 

Nên truyền nghề tạc tượng gỗ dân gian cho thế hệ trẻ
Trong không gian văn hóa cồng chiêng Tây Nguyên, tượng nhà mồ là một trong những thành tố tái hiện lại hình ảnh con người với những sắc thái biểu cảm khác nhau. Ở đấy ta nhận thấy những nét trầm tư suy nghĩ về cuộc sống, sự đau buồn thể hiện qua nét mặt, sự duy trì sinh tồn thể hiện qua từng pho tượng.

Bản sắc văn hóa Tây Nguyên đậm đà qua những trang sử thi
Tây Nguyên được biết đến như là miền đất huyền thoại, bên cạnh giá trị của không gian văn hóa âm nhạc cồng chiêng đã được UNESCO công nhận là "Di sản văn hoá phi vật thể" của nhân loại, Tây Nguyên còn là một “vùng sử thi” với những người con ưu tú vẫn còn mãi với buôn làng đó là Đam San, AmaTrang Lơng; anh hùng (Đinh) Núp…

Chi đoàn Bảo tàng tỉnh tặng quà gia đình chính sách tại huyện Đăk Đoa
Thiết thực hưởng ứng các hoạt động kỷ niệm 68 năm Ngày Thương binh-Liệt sỹ (27/7/1947 – 27/7/2015), với sự hỗ trợ của công ty TNHH DV - DL Hoàng Vũ, ngày 25/7/2015,  chi đoàn Bảo tàng tỉnh cùng phối hợp với chi đoàn xã A Dớt, huyện Đăk Đoa tổ chức chương trình giao lưu văn nghệ, trao quà cho các gia đình chính sách trên địa bàn xã A Dớt.

Huyện Chư Pưh tổ chức lớp truyền dạy cồng chiêng dân gian dân tộc Jrai năm 2015
Nhằm bảo tồn và phát huy giá trị truyền thống, giá trị di sản phi vật thể Không gian văn hoá cồng chiêng Tây Nguyên, tạo điều kiện cho cồng chiêng Tây Nguyên sống bền vững trong đời sống văn hoá của các dân tộc Tây Nguyên nói chung và huyện Chư Pưh nói riêng, Trường Trung cấp Văn hoá - Nghệ thuật Gia Lai phối hợp với UBND huyện Chư Pưh, Phòng Văn hoá-Thông tin huyện Chư Pưh tổ chức 2 lớp truyền dạy cồng chiêng dân gian dân tộc Jrai năm 2015 cho các em thanh thiếu niên, nhi đồng tại thị trấn Nhơn Hòa và xã Ia Dreng. Các lớp học do hai nghệ nhân Nay Phai và Ksor HNao trực tiếp giảng dạy trong thời gian 25 ngày.

Displaying results 31-40 (of 89)
 1 - 2 - 3 - 4 - 5 - 6 - 7 - 8 - 9 
bieutuongdulich-(2).png




Copyright © 2012 Bản quyền thuộc về Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Gia Lai
Phát triển bởi Trung tâm Công nghệ thông tin và Truyền thông Gia Lai.
Chịu trách nhiệm: Phan Xuân Vũ - Giám đốc Sở, Trưởng Ban biên tập
Điện thoại:  0269.3824399  -  Fax:  0269.3715058
Email: vhttdlgialai@gmail.com (nhận tin bài)
hoặc svhttdl@gialai.gov.vn (nhận công văn)
Giấy phép số: 06/GP-TTĐT Ngày 01 tháng 7 năm 2016  của Sở Thông tin và Truyền thông tỉnh Gia Lai.